Skip to Main Content
It looks like you're using Internet Explorer 11 or older. This website works best with modern browsers such as the latest versions of Chrome, Firefox, Safari, and Edge. If you continue with this browser, you may see unexpected results.

LLGDC - Llyfrgell Glowyr De Cymru: Casgliadau Ymchwil

This page is also available in English

Casgliadau Ymchwil

Mae gan Brifysgol Abertawe nifer o Gasgliadau Ymchwil diddorol ac amrywiol i helpu eich astudiaethau. Yn Llyfrgell y Glowyr De Cymru, mae'r casgliadau yn archwilio agweddau o hanes gwleidyddol, cymdeithasol a diwylliannol Ne Cymru. Ein casgliad mwyaf yw Casgliad Maes Glo De Cymru ond mae yna hefyd nifer o gasgliadau eraill a roddwyd gan academyddion, gwleidyddwyr, sefydliadau a gweithwyr. Maent yn darparu adnoddau gwerthfawr ar draws amrywiad o ddisgyblaethau, yn cynnwys Hanes Diwydiannol, Llenyddiaeth, Gwleidyddiaeth, Seryddiaeth ac Athroniaeth.

Mae Archifau Richard Burton, Casgliad Llyfrau Prin a Llyfrau Storio yn Llyfrgell Singleton Park.

  

Baneri a Phosteri

Nid yw pob rhan o'n casgliadau yn destunol, mae'r arwyddocâd gwleidyddol a diwylliannol o'r celfyddydau gweledol yn amlwg yn ein casgliadau o faneri a phosteri.  

Baneri

Mae yna trideg-naw o faneri yn y casgliadau; y rhan fwyaf ohonynt o borthdai Undeb Cenedlaethol y Glowyr yn Ne Cymru. Mae'r baneri yn symbolau gweledol sy'n cynrychioli hunaniaeth dosbarth cryf tu fewn cymunedau diwydiannol. Rydym yn benthyg allan y baneri ar gyfer digwyddiadau, cyflwyniadau, arddangosiadau a chyflwyniadau. 

Posteri

Mae ein posteri yn cynnwys deunyddiau o nifer o ffynonellau a sefydliadau amrywiol. Mae posteri o Ryfel Cartref Sbaen, Streic y Glowyr 1984-5, sefydliadau glowyr ac ymgyrchoedd gwleidyddol diweddar - pob un yn dangos y pŵer o ddeunyddiau gweledol. 

 

Casgliad Rhyfel Catref Sbaen

Nid yw'r perthynas rhwng digwyddiadau'r Rhyfel Cartref yn Sbaen (1936-39) a chymunedau diwydiannol yn Ne Cymru wedi cael digon o sylw, yn enwedig y cysylltiadau a ffurfiwyd ar faes y gad a nôl yng Nghymru. Roedd llawer o'r milwyr a gwirfoddolodd yn y Frigâd Ryngwladol yn lowyr, ac roedd nyrsys Cymraeg yn trin y milwyr a anafwyd. Roedd cymunedau diwydiannol yn codi arian ac ymwybyddiaeth am y Rhyfel. Yn Llyfrgell y Glowyr, mae casgliad eang dros nifer o ddeunyddiau (posteri, cyfweliadau, pamffledi) sy'n tynnu sylw at yr arwyddocâd gwleidyddol o'r rhyfel i gymunedau dosbarth-gweithio yn Prydain.

Casgliadau SWCC

Sefydlwyd Llyfrgell y Glowyr De Cymru gan UWS yn 1973 i gadw deunyddiau o Brosiect Hanes y Maes Glo. Pwrpas y prosiect oedd darganfod, casglu a chadw cofnodion i ymwneud ac agweddau gwleidyddol, cymdeithasol, addysgol a diwylliannol o gymunedau glowyr  ar draws y Maes Glo yn Ne Cymru. Mae'r deunyddiau a chasglwyd nawr wedi'i enwi y 'Casgliad Maes Glo De Cymru' ac yn cael ei rhannu rhwng Llyfrgell y Glowyr De Cymru ac Archifau Richard Burton. Mae'r casgliad mewn ffurfiau gwahanol, sy'n cynnwys llyfrau munud, pamffledi, papurau newydd, ffotograffau a chyfweliadau. 

Hanes Llafar 

Dechreuodd y Casgliad Hanes Llafar yn Llyfrgell y Glowyr ar ôl ddau Brosiect Hanes y Maes Glo, a rhedodd rhwng 1971-4 a 1979-82. Casglodd y prosiect amrywiaeth o ffynonellau a oedd yn cynnwys tystiolaeth ar lafar. Cafodd dros 1175 awr o gyfweliadau sain a fideo ei recordio oherwydd y prosiectau yma, a oedd yn dogfennu bywydau pobl arferol. Mae'r cyfweliadau yma yn cynnig cipolwg tu fewn i fywydau personol y bobl yma, a hefyd yn dangos y dylanwadau gwleidyddol, cymdeithasol a diwylliannol yn ei chymdeithasau. Rydym wedi ychwanegu cyfweliadau eraill ers y prosiectau gwreiddiol, ar gyfer cyfrannu at ehangder ac amrywiaeth y casgliad.

Mae'r cyfweliadau yn amrywio mewn hyd. Mae rhai yn para oriau ond mae rhai arall tua phedwar deg munud. I adlewyrchu'r amgylchedd dwyieithog o'r maes glo, mae tua 10% o'r cyfweliadau yng Nghymraeg. Mae llawer o ffigurau pwysig yn hanes y maes glo yn ein casgliad, er enghraifft Dai Francis, Emlyn Williams, Phil Weeks a Will Paynter.

Pamffledi

Mae Llyfrgell y Glowyr yn cadw amrywiad enfawr o ddogfennau a phamffledi gwleidyddol, yn cynnwys llenyddiaeth i'w ymwneud ac undebau llafur, y NHS, polisïau pleidiau gwleidyddol, hanes glowyr a hawliau sifil.  

Sefydliadau Glowyr 

Wrth i ddiwydiant lleihau yn Ne Cymru a'r sefydliadau glowyr yn dechrau cau, wnaeth nifer o lyfrgelloedd glowyr bach roi ei chasgliadau i ni. Mae'r eitemau sydd yn y llyfrgelloedd yma yn cynnwys mewnwelediad i'r llenyddiaeth a gafodd ei werthfawrogi gan dynion yn y gwaith a'u cymunedau. Mae Casgliadau'r Sefydliadau yn adlewyrchu'r cymunedau a oeddent yn gwasanaethu, yn aml yn arddangos dylanwad crefyddau gwahanol neu ideolegau gwleidyddol o fewn yr ardal.

Arddangosfeydd Ar-lein

Dolenni Defnyddiol

Casgliad Gwyn Thomas

Mae Llyfrgell y Glowyr De Cymru yn cadw casgliad yr awdur toreithiog a ddylanwadol Gwyn Thomas, ysgrifennwr o destunau Eingl-gymreig arloesol The Dark Philosophers a All Things Betray Thee. Mae casgliad personol Thomas yn cynnig cipolwg tu fewn i'w diddordebau llenyddol, sy'n sefydlu cymariaethau ar gyfer ei waith creadigol. Ar wahân i'r amrywiaeth o lyfrau diddorol, gennym hefyd ei het a chot!